W ostatniej dekadzie zaobserwować można zjawisko stopniowego odchodzenie od tradycyjnego modelu pracy. Proces ten spowodowany jest globalizacją procesów gospodarczych, rozwojem technologii informacyjnych i telekomunikacyjnych oraz ekspansją sektora usług. Dynamika zjawisk gospodarczych oraz rosnąca konkurencja zmuszają przedsiębiorstwa do zwiększenia elastyczności przy wyborze form zatrudnienia pracowników i organizacji czasu pracy. Firmy zmuszone są działać w warunkach rosnącej konkurencji i dlatego próbują zwiększyć efektywność pracy. Wymaga to umiejętności zarządzania zmianą oraz szybkiego reagowania na potrzeby rynku. Wykonanie tych zadań jest niemożliwe bez ciągłego inwestowania w kapitał ludzki firmy. W obecnych warunkach funkcjonowania przedsiębiorstw szczególnie istotne jest zastosowanie elastycznych form zatrudnienia. Dzięki nim można stosunkowo szybko kompletować zadaniowe zespoły oraz zwiększyć mobilność personelu (zadbać o dostosowywanie liczby i rodzaju pracowników do ilościowego, jakościowego zapotrzebowania ze strony pracodawcy). Istotnym elementem zwiększającym efektywność zatrudnienia jest dbanie o ekonomiczność form zatrudnienia, obejmująca minimalizację kosztów pracy i maksymalizację korzyści zarówno dla pracowników jak i dla firmy (zgodnie z zasadą win to win).

raport CMG/KRC i Wyższej Szkoły Zarządzania Personelem do pobrania  raport_koncowyz_badan_EFZ.pdf

• może zmienić pracownika, zatrudnić bardziej dyspozycyjnego, wtedy traci doświadczonego pracownika, jego umiejętności, a często jego kontakty, koszty przyuczenia nowej osoby są zazwyczaj bardzo wysokie i długotrwałe,
• może przekonywać pracownika, aby poświęcił się pracy kosztem innych zobowiązań,
• może wprowadzić uelastycznienie pracy, aby umożliwić pracownikowi godzenie obowiązków rodzinnych z pracą zawodową 

Wiele firm wprowadza już nowe uregulowania do regulaminów pracy, aby utrzymać związek z pracownikami, w których już zainwestowali znaczne środki przeznaczone np. na szkolenia i integrację z firmą.

Polskie rozwiązania prawne nie są jeszcze w pełni przystosowane do modelowych rozwiązań, ale na bazie już istniejących przepisów, pracodawcy mogą wprowadzać instrumenty elastycznego zatrudnienia. Poniższe umowy zostały opracowane zgodnie z obowiązującym polskim prawem. Gwarantują one pracodawcy możliwość pełnego egzekwowania obowiązków pracowniczych, a pracownikom dają wszystkie gwarancje wynikające z prawa pracy. Poprzez swoją elastyczność dodatkowo umożliwiają pracę osobom, które w tradycyjnych unormowaniach nie podejmą pracy w ogóle, będą pracować bez gwarancji pisemnych (na czarno) lub będą pracować na umowy o dzieło lub zlecenie, pozbawiając się uprawnień pracowniczych.

Gdzie i kiedy stosować elastyczne formy zatrudnienia?

Elastyczne formy zatrudnienia pozwalają optymalizować tryb i czas pracy, tak aby osiągać możliwie najlepsze efekty, umożliwiają również łączenie obowiązków służbowych z innymi związanymi np. z opieką nad osobami zależnymi, szczególnym przypadkiem jest praca podczas urlopu wychowawczego.

W okresie urlopu wychowawczego rodzic – pracownik nie traci możliwości wykonywania pracy zarobkowej. Może on zarówno podjąć pracę zarobkową u swojego pracodawcy jak i rozpocząć pracę u pracodawcy nowego. Jednakże w obu tych przypadkach musi zostać koniecznie spełniony warunek, który wynika z art. 1862§1 Kodeksu Pracy. Wykonywanie pracy zarobkowej podczas urlopu wychowawczego nie może wyłączać możliwości sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem, właściwe zatem byłoby zastosowanie np. telepracy lub zadaniowego trybu pracy. Należy pamiętać, iż zgodnie z ustawą o świadczeniach rodzinnych z 28 listopada 2003 r., w sytuacji podjęcia lub kontynuacji pracy zarobkowej podczas urlopu wychowawczego dodatek z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego (400 zł miesięcznie) nie przysługuje.

Pracownik uprawniony do urlopu wychowawczego może także złożyć pracodawcy wniosek o obniżenie wymiaru czasu pracy w okresie, w którym mógłby korzystać z urlopu. Obniżony wymiar czasu pracy nie może być niższy niż połowa pełnego wymiaru czasu pracy. Pracodawca musi uwzględnić wniosek pracownika. Warto w tym przypadku zastosować system job-sharing (dzielenie stanowiska pracy) co dodatkowo uelastycznicznia czas pracy.

W sytuacjach kiedy pracodawcy zależy na utrzymaniu pracowników, którzy przejściowo lub na stałe potrzebują elastyczności pracy proponujemy wybór jednej z trzech możliwości:

• zastosowanie telepracy,
• wprowadzenie pracy dzielonej,
• wybór zadaniowego czasu pracy

Każda z tych form może mieć dodatkowe warianty lub mogą one się ze sobą łączyć.
Łączy je wspólne unormowanie w Kodeksie Pracy i związane z tym elementy regulujące stosunki pracy takie jak: wymiar godzin, uprawnienia pracownicze.

• 1.     Telepraca to mechanizm wygodny dla tych wszystkich, którzy efekty własnej pracy mogą przekazywać drogą elektroniczną lub, w pracy, mogą wykonywać czynności wyłącznie przy pomocy sprzętu, bez względu na jego lokalizację.

  2.    Praca dzielona jest doskonałym rozwiązaniem tam, gdzie istnieje potrzeba ponadnormatywnej ilości godzin pracy dziennie, lub gdy osoby na tych samych stanowiskach jednocześnie wnoszą o skrócenie tygodnia pracy, jest to sposób na uelastycznienie stanowisk pracy, które są ściśle związane z konkretnym miejscem np. sekretariat biura.

  3.     Zadaniowy czas pracy jest przydatny w sytuacjach, gdy wykonywana praca jest możliwa do opisania jako system zadań wykonywanych przez pracownika samodzielnie. Wtedy można określić zadania i ogólny czas na ich wykonanie, a szczegóły organizacji pracy pozostawia się pracownikowi.

  W przypadku zakładów pracy, w których obowiązuje regulamin pracy lub porozumienia zbiorowe regulacja na temat możliwości i warunków stosowania elastycznych form pracy powinna zostać zamieszczona w niniejszych dokumentach, każdy z pracowników powinien mieć jednoznaczną informację na temat warunków dostępności takich form zatrudnienia. 

   

  źródło: www.portal.rodzic-pracownik.pl oraz www.bezrobocie.org.pl