aspekt demograficzny

Gry pokoleniowe

Każde wchodzące w dorosłość pokolenie tworzy swoją mapę wzorców kulturowych. Wyznaczone na niej punkty stanowią pola odniesienia, dzięki którym łatwiej się porozumieć, przekazać idee i wartości. Pokolenie Y to ludzie urodzeni po 1980 roku. Dopiero wkraczają w dorosłe życie. Nie pamiętają PRL- u, nie są obciążeni historią. Startują z czystą kartą w czasach nazwanych przez socjologów ponowoczesnością. To w jaki sposób ich poczucie i przeżywanie generacyjności wpływa na budowanie stylu życia, tożsamości i konsumpcji stało się już tematem wielu naukowych opracowań.

Czas i miejsce czyli kilka uwag o pracy

Zdaniem socjologów pokolenie ludzi urodzonych po 1980 roku łatwiej adoptuje się do zmian. Rzeczywistość ich otaczająca pędzi w oszałamiającym tempie. Nie czują się jednak zestresowani tym faktem. Są sprawni, mają podzielną uwagę, szybko się uczą. Dzięki grom komputerowym doskonalą refleks. Profesor Hanna Świda – Ziemba mówi, że nie sytuują się ani w przeszłości, ani w przyszłości. Żyją w czasie teraźniejszym. Mają poczucie braku panowania nad swoją egzystencją. Życie traktują jako wytwór przypadku, nie zaś celowego działania. W specyficzny sposób podchodzą do punktualności. Młodzi ludzie cenią sobie w pracy tak zwany flextime, nie chcą pracować, jak ich rodzice, od 9 do 17 – tej. Praca przy komputerze przyczyniła się do zjawiska odmasowienia czasu. W każdej chwili dnia lub też nocy istnieje bowiem możliwość wykonania zleconej pracy przed ekranem. Dzięki temu można dowolnie sterować swoimi zasobami energetycznymi nie dostosowując ich do jednego powszechnie obowiązującego wzorca. W ponowoczesnej cywilizacji nie istnieje potrzeba mechanicznej synchronizacji. Wiele zadań można wykonywać indywidualnie, w dowolnym czasie. Młodzi chętnie korzystają z takich udogodnień. Ufają swojemu zegarowi wsłuchującemu się w puls teraźniejszości, której bliżej do einsteinowskiej względności niż pojęć z zakresu klasycznej fizyki.

Wraz ze zmianami dotyczącymi pojęcia czasu modyfikacji ulega także zagadnienie przestrzeni. Pokolenie Y dużo podróżuje, ma także odmienne rozumienie świata, który postrzega jednocześnie z lokalnej i globalnej perspektywy. Młodzi z łatwością angażują się w globalne problemy dotyczące choćby ochrony środowiska naturalnego jak i w sprawy związane z lokalnymi społecznościami. Obce są im jednak kwestie pośrednie takie jak narodowość, państwo (oczywiście poza nielicznymi grupami o zabarwieniu nacjonalistycznym). Nie ma potrzeby jednak obarczać ich z tego powodu winą, po prostu na oczach pokolenia Y zmienia się dotychczasowy model świata. Digital generation stara się jedynie tym zmianom sprostać i wpisać swoje życie w obowiązujący rytm. Nie są ani gorsi ani lepsi od swoich poprzedników, są jedynie inni, a pośród tej różnorodności można jak to zwykle bywa w każdej populacji znaleźć, zarówno tych którzy mają postawę zaangażowaną jak i obojętną.

Przemiany cywilizacyjne wpływające na ludzi urodzonych po 80 roku stanowią spore wyzwanie dla przyjmujących ich do pracy menadżerów. Skoro zmianie ulega model świata, dotknie ona także zapewne sfery zawodowej aktywności. Problem rozpoczyna się już na starcie czyli podczas rekrutacji do pracy. Pojawiają się pytania czy wypracowane przez psychologów i skwapliwie zaadoptowane przez działy HR testy oraz kwestionariusze sporządzone kilka lat wcześniej dobrze zweryfikują umiejętności i predyspozycje młodych ludzi starających się o etat w firmie. Natura ludzka posiada pewne stałe elementy, czy jednak interpretowanie ich bez kontekstu czasu, w którym żyjemy nie stanie się błędem atrybucji czyli przypisywaniem nadmiernej wartości czynnikom wewnętrznym bez uwzględnienia wpływu czynników zewnętrznych? To dopiero początek pytań. Jak rozwiązać kwestie związane z motywacją oraz kontrolą procesu rozwoju zawodowego. Pokolenie Y domaga się mobilności w zakresie czasu oraz miejsca pracy. Menadżerowie zdają sobie jednak sprawę z tego, iż sytuacja ta niesie ze sobą wiele zagrożeń. Naturalnym środowiskiem pracy jest zespół ludzi wzajemnie się uzupełniających i motywujących. Digital generation chce pracować samodzielnie, nie stawia na wspólnotowość, pragnie niezależności. Pracę traktuje jak powierzone do wykonania zadanie. Domaga się jasnych reguł gry oraz rozliczania z efektów, nie zaś z spędzonych w biurze godzin. Rzeczywistość bywa jednak dużo bardziej skomplikowana od postulowanego, idealnego wzorca. Praca w oderwaniu od firmy wpływa na wyalienowanie, a menadżer prowadzący ma mniejsze szanse na zauważenie zbliżających się sytuacji kryzysowych. Poza tym trudniej w takich sytuacjach zaplanować rozwój tak zwanej kariery zawodowej. Pytanie tylko co dla pokolenia Y oznacza sukces zawodowy, czy jego definicja także nie uległa zmianie. Specjaliści z rynku pracy zdają sobie jednak sprawę, iż zapoczątkowanych zmian nie jesteśmy w stanie zatrzymać ani też skierować na inny tor. Można je jedynie próbować zrozumieć oraz twórczo zaadoptować. Fikcją jest reguła związana z wykonywaniem pracy jedynie w biurze, menadżerowie pracują także w domu, podczas podróży firmowej, w hotelu oraz na lotnisku. W zatomizowanej rzeczywistości skłonni jesteśmy zaakceptować różne sposoby rozwiązywania tej samej kwestii i to właśnie w różnorodności widzimy ogromną siłę. Cywilizacja XXI wieku postawiła na indywidualność pozostaje tylko pytanie jak poradzi sobie ona ze sprawą ustrukturyzowania chaosu.

Obciążenia genetyczne

Z badań ” Ocena perspektyw młodego pokolenia” przeprowadzonych w 2002 roku przez CBOS wynika, iż ankietowani zapytani o to jakie czynniki są istotne dla osiągnięcia przez młodych ludzi wysokiej pozycji w społeczeństwie wymieniają między innymi– znajomości i protekcję – 90 %, wysokie kwalifikacje zawodowe 90 % , solidną i rzetelną pracę – 89 %. Ważną rolę przykładają Polacy do pracy oraz wykształcenia, ale przekazują także w spadku młodemu pokoleniu przekonanie o tym, iż osobiste atrybuty mają szansę zaistnieć jedynie w odpowiednim otoczeniu opartym na nieformalnych powiązaniach. Konsekwencją takiego stanu rzeczy może być fakt, iż ludzie urodzeni po 1980 roku czują się zdeterminowani i pozbawieni możliwości kierowania własną egzystencją. Jednocześnie z badań tych można wyczytać, iż widzimy poprawę ,w porównaniu do analogicznych badań przeprowadzonych w 1999 roku, szans i możliwości startu młodych ludzi w życie. Na pytanie „ Jak Pan(i) sądzi, czy obecnie młodzież w Polsce ma większe czy też mniejsze szanse na osiągnięcie sukcesu w życiu, niż mieli jej rówieśnicy 10 lat temu?”, odpowiedzi -zdecydowanie większe- udzieliło w 1995 roku – 28 %, w 1999 roku – 30 %, w 2002 roku 40 % respondentów. Badania wykonane w latach 90 – tych obarczone były zapewne lękiem wynikającym z transformacji, który złagodzony został w odczuciu społecznym poprzez wejście w struktury Unii Europejskiej. Nadal jednak nie do końca ufamy możliwościom młodych ludzi, lub też próbujemy usprawiedliwić własne porażki używając deterministycznych wybiegów.

W poszukiwaniu straconego sensu

Richard Sennett w artykule pod tytułem „ Wypaczenie charakteru. Wpływ pracy zarobkowej na prywatne życie ludzi w nowym kapitalizmie” opisuje dzieje zawodowych perturbacji włoskiego emigranta oraz jego syna w Stanach Zjednoczonych począwszy od lat 50 – tych do lat 90- tych XX wieku. Ojciec mozolną pracą, oszczędnością oraz dyscypliną dochodzi do życiowego apogeum – niewielkiego domku na przedmieściach. Pracuje jako woźny, a wrodzone cechy charakteru; sumienność i pracowitość dają mu szansę na społeczny awans. Jego syn jest do niego bardzo podobny. Różni ich jednak wykształcenie oraz sytuacja wyjściowa. To co dla ojca było punktem końcowym, dla syna jest początkiem startu w dorosłość. Obaj jednak mają zbliżone konserwatywne poglądy oraz w podobny sposób postrzegają rzeczywistość. Z jedną istotną wszak różnicą, inaczej postrzegają problem sensu w swoim życiu. Dla ojca sam cel oraz pokonywanie związanych z jego osiągnięciem trudności usensawnia egzystencję, syn choć odnosi zawodowy sukces i należy do pięciu procent najlepiej zarabiających osób w społeczeństwie amerykańskim nie potrafi cieszyć się tym faktem. Doznaje uczucia braku, wypalenia oraz pustki. Ma wyrzuty sumienia, iż rodzinie nie poświęca zbyt wiele czasu. Męczy go sytuacja, w której większą część swojego życia spędza w biurze. Nie potrafi usensownić swojej pracy. Dla potomka włoskiego emigranta dużym problemem staje się kwestia wychowania synów, którzy należą do pokolenia Y.

Pokolenie realistów

Młodzi z pokolenia digital generation bacznie obserwują swoich rodziców.

Widzą plusy i minusy współczesnego świata, dostrzegają fakt, iż praca stanowi centralny punkt wokół którego krążą inne kwestie. Są realistami i zdają sobie sprawę, iż taki stan rzeczy stanie się także ich udziałem. Starają się zatem dokonać procesu usensownienia pracy, aby nie była ona w ich życiu źródłem frustracji. Dlatego przywiązują uwagę do takich kwestii jak atmosfera w miejscu pracy, możliwość samorealizacji, dostosowanie czasu do indywidualnych potrzeb. Można spodziewać się także, iż będą często zmienić miejsce pracy. Swoją aktywność ujmują w sposób projektowy, nie zaś etatowy. Agata Wójcik – Maletz z Kinnarps Polska opisując ludzi z pokolenia Y mówi: „Z naszych doświadczeń wynika, że młodzi pracownicy nie są nastawieni konfrontacyjnie i reprezentują raczej postawę koegzystencji. Nawet pokusilibyśmy się o stwierdzenie, że unikają lub nie dopuszczają do sytuacji, w których musieliby dokonać wyboru pomiędzy wartościami. Najbardziej charakterystyczne różnice pojawiają się w obszarze komunikacji i organizacji pracy. Młodzi pracownicy komunikują się sprawnie, wszystkimi dostępnymi kanałami, ale z wyraźną preferencją dla pisma – wolą napisać e-mail lub SMS niż zadzwonić. Czasami mam wrażenie, że nieco przeceniają wartość komunikacji – innymi słowy wydaje im się, że samo przekazanie informacji jest w istocie działaniem.”

Pokoleniowość wywołuje zakłócenia w procesie komunikacji wewnątrz firmy. Sprawny menadżer musi uwzględnić kilka różnych zmiennych. Należą do nich: nowe kanały komunikacji, odmienny język, zadaniowy system pracy, konieczność integracji obowiązków zawodowych z życiem prywatnym. Świadomość korelacji wszystkich tych elementów może w przyszłości wyznaczać obszary do wzrostu efektywności pracy.

« wróć

aspekt demograficzny

Sonda